Familiebanden

Manon Snoeker (www.trouwtoespraak.nl) is vrijgevestigd trouwambenaar en spreekt daarnaast op ceremonies en plechtigheden zoals uitvaarten, huwelijken en jubilea. Manons werk is zoals het leven: vrolijkheid en verdriet wisselen elkaar af.  In haar blogs neemt Manon ons mee bij haar werkzaamheden en vertelt ze over de bijzondere ontmoetingen die ze heeft met haar opdrachtgevers.


Op een zonnige wintermiddag stap ik binnen bij de familie van de overledene. Haar echtgenoot en hun drie kinderen wachten mij op.

De indrukken die je krijgt bij binnenkomst zijn belangrijk. Vaak veelzeggend. In dit geval treden een zoon en een dochter mij heel open tegemoet, de andere dochter is afwachtend, nog net niet afwerend. We zoeken allemaal een plaatsje en gaan in gesprek over het leven van hun vrouw en moeder. In ieder gezelschap zijn er mensen die veel zeggen en het voortouw nemen en er zijn mensen die zich meer op de achtergrond houden. Uiteraard gaat dat ook zo in de families met wie ik spreek. De rollen zijn vaak duidelijk. Niet altijd meteen duidelijk is, wanneer het niet in goed overleg gaat.

De familie met wie ik aan tafel zit begint te vertellen, ik stel vragen en langzaam maar zeker tekent het verhaal zich af. De echtgenoot van de overledene houdt zich op de achtergrond. Voor mij is het aftasten of dit is wat hij wil of dat hij de ruimte niet krijgt.  Als dit is wat hij wil, dan respecteer ik dat natuurlijk. Maar als hij de ruimte niet krijgt dan voel ik het als mijn taak om hem aan het woord te laten. Afscheid nemen kun je maar één keer doen. Naar mate ik mij meer tot hem richt en hem de vragen stel zonder de anderen aan te kijken, komt hij los.

De vader in dit gezin lijkt in een spagaat te zitten tussen broer en zus enerzijds en de andere dochter anderzijds. Iedereen is lief voor hem, dat is wel duidelijk, maar hij zit in een lastig parket. Ik heb met hem te doen. En eigenlijk met allemaal. Het is al verdrietig genoeg om je vrouw en moeder te verliezen. Om dan ook nog als gezin elkaar kwijt te zijn, is extra moeilijk. Ik leg hen voor wat ik voel en vraag hen om vooral te schetsen hoe de situatie echt is. Niet omdat ik het zo graag wil weten, maar het is de beste manier om een mooi verhaal te krijgen. Vanuit de kennis van het complete verhaal zal ik de levensloop vormgeven op een manier waarin de familie zich kan vinden. Dat is mijn vak. De waarheid kan worden verteld zonder expliciet te worden.

Want allemaal hebben zij mooie en dierbare herinneringen aan de overledene. Wat zou het jammer zijn om het laatste wat zij voor haar kunnen doen, te laten overschaduwen door hun onderlinge meningsverschil… Ik spreek af dat ik de toespraak zal mailen naar de emailadressen die zij opgeven en verzoek hen bij een reactie “antwoord allen” te doen, zodat wij allemaal op de hoogte zijn van wat er wordt aangepast.

Het afscheid is mooi en waardig, ogenschijnlijk zijn de meningsverschillen even geparkeerd. Ogenschijnlijk. Als ik na afloop afscheid neem van de familie, spreekt de man van de ene zus mij aan. Hij vertelt hoe moeilijk zijn vrouw het had, waardeert mijn inspanningen om iedereen erbij te betrekken maar adviseert mij wel voortaan in dit soort gevallen een hotel te reserveren zodat iedereen op neutraal terrein met elkaar in gesprek kan. Ik ben er stil van. Nooit weet ik immers van tevoren hoe het eraan toegaat in een familie. Met mijn voelsprieten op maximale ontvangst registreer ik dat pas gedurende het gesprek. Dat vertel ik hem ook. Als ik onderweg naar huis het gesprek nog een keer de revue laat passeren, denk ik “Wat verdrietig als de meningsverschillen belangrijker geworden zijn dan de familieband…”