De baas over de erfenis

Hij belde me een aantal weken geleden. ‘Ik wil graag nog een afspraak met u maken’.  Omdat ik wist dat zijn testament na het overlijden van zijn echtgenote, de verkoop van hun woning en de aankoop van een appartement, uitgebreid en nauwkeurig door ons was opgesteld, vroeg ik me af wat de reden van de nieuwe afspraak zou zijn. Meneer De Wit gaf aan dat er wat strubbelingen waren tussen zijn kinderen: ‘het komt niet goed zo, ik ben er niet gerust op. Straks kom ik te overlijden en dan komen de kinderen er samen niet uit’.

De wet gaat er van uit dat erfgenamen de nalatenschap tezamen en in onderling overleg afwikkelen. Gelukkig gebeurt dit ook meestal, maar er zijn situaties waarin het wenselijk is dat één persoon is belast met de praktische uitvoeringswerkzaamheden die een overlijden nu eenmaal met zich meebrengt. Denk aan een situatie waarbij er meerdere erfgenamen zijn die onderling een slecht contact hebben. Ook wanneer er bijvoorbeeld sprake is van het vererven van een onderneming kan het praktisch zijn om één contactpersoon te hebben voor alle partijen die bij de nalatenschap betrokken zijn. Wanneer zo’n situatie zich bij u kan voordoen, doet u er goed aan een executeur te benoemen.De wet gaat er van uit dat erfgenamen de nalatenschap tezamen en in onderling overleg afwikkelen.

De executeur wordt benoemd bij testament. In de praktijk betekent dat de executeur het best van tevoren gevraagd kan worden of hij die taak ook op zich wil nemen. Pas na een overlijden hoeft hij de functie te aanvaarden. De executeur hoeft het testament dus niet mee te ondertekenen. Als hij de taak eenmaal heeft aanvaard na het overlijden, mag hij die taak niet zomaar eenzijdig beëindigen. De erfgenamen moeten overigens de aanwezigheid van een executeur toestaan, zij kunnen niet hem van zijn taak ontslaan, behalve in zeer ernstige situaties zoals verduistering. Maar dan komt er een rechter aan te pas om hem te ontheffen van zijn functie. De wet geeft een uitgebreide regeling ten aanzien van de bevoegdheden en plichten van de executeur. Hij krijgt het beheer over de nalatenschap en zal alle bezittingen onder zich mogen nemen. Hij zal de schuldeisers moeten betalen, vorderingen innen, de huur opzeggen, de belastingaangiften moeten regelen en vele andere praktische handelingen moeten verrichten. Hij kan ook een speciale opdracht krijgen, zoals het vernietigen van persoonlijke papieren of een goed tehuis zoeken voor de huisdieren. De executeur moet ook een boedelbeschrijving maken waaruit blijkt wat de baten en lasten van de nalatenschap zijn. Deze moet hij aan de erfgenamen overhandigen, want zij moeten wel weten waar ze aan toe zijn. Uiteindelijk draaien de erfgenamen voor alle lusten en lasten van de nalatenschap op. Ook moet de executeur een rekening en verantwoording maken, waaruit blijkt wat er tijdens de afwikkeling van de nalatenschap is gebeurd zodat de erfgenamen op de hoogte zijn van alle door de executeur verrichte handelingen. 

Wanneer in het testament niets over de beloning van de executeur is gezegd, geldt de wettelijke regeling: Het loon bedraagt 1 procent van het vermogen op de dag van het overlijden. In de benoeming bij testament kan ook een vast bedrag genoemd worden of aansluiting worden gezocht bij een uurloon. Vaak wordt er geen loon toegekend, met name in familie-verhoudingen, zodat het executeurschap “liefdewerk” is.

Meneer De Wit koos er uiteindelijk voor om Peter, de zoon van zijn broer, te benoemen tot executeur. Het gaf hem een gerust gevoel te weten dat op termijn zijn nalatenschap door één persoon afgehandeld zou worden en zijn vijf kinderen dit niet samen hoefden te doen. Als notaris kunnen we Peter te zijner tijd met raad en daad terzijde staan.